Η Ξεχασμένη Ειρήνη

Το «The Lausanne Project» σχεδιάστηκε το 2017, εν μέρει ως αντίδραση στη σειρά επιστημονικών έργων που τότε προετοιμάζονταν για την εκατονταετηρίδα της ειρηνευτικής διάσκεψης του Παρισιού του 1919. Οι διοργανωτές εντυπωσιάστηκαν από την αντίθεση μεταξύ αυτών των πρωτοβουλιών και την έλλειψη ακαδημαϊκής προσοχής που δόθηκε στη Λωζάνη εκτός Τουρκίας. Αν και οι διπλωματικοί ιστορικοί είχαν από καιρό αναγνωρίσει την εξαιρετική σημασία της  Λωζάνης , ως «τη μακροβιότερη από τις μεταπολεμικές διευθετήσεις» (Alan Sharp), καθώς και ως τη συνθήκη που τερμάτισε αυτόν τον «Μεγαλύτερο Πόλεμο» που ξεκίνησε (και πάλι, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία) το 1911, συνέχισε να εμφανίζεται ως μια παρένθεση στις αφηγήσεις που επικεντρώθηκαν στις συνθήκες του 1919-20.

Η έρευνα των Ozavci και Conlin για τον δημοσιογράφο και ιδεολόγο Ahmet Ağaoğlu και τον διπλωμάτη και μεγιστάνα του πετρελαίου Calouste Gulbenkian (και οι δύο γεννημένοι το 1869) τους εισήγαγε σε κοινωνικα-οικονομικά πλαίσια  ανταλλαγών που δεν  να ταιριάζουν απόλυτα με τις  καθιερωμένες μετα-αφηγήσεις γύρω από την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την εμφάνιση μιας νέας Μέσης Ανατολής. Η μελέτη των αρχείων των τραπεζών και των πετρελαϊκών εταιρειών έδειξε πώς πολυεθνικές επιχειρήσεις όπως η Royal Dutch-Shell του Gulbenkian χειραγώγησαν τα κράτη «υποδοχής» που τα χαρακτήρισαν ως «εθνικούς πρωταθλητές», γελοιοποιώντας κάθε έννοια «ενεργειακής ασφάλειας». Οι (μετά-) οθωμανικοί πολιτικοί παράγοντες αγκάλιασαν πτυχές εθνικιστικών και φιλελεύθερων ιδεών εν μέρει ως απάντηση σε αυτό που γινόταν αντιληπτό ως καταπάτηση και επιθετικότητα.

 Οι Ozavci και Conlin με την πρόθεση να βρουν και άλλους μελετητές που διερευνούν τον ρόλο των ΜΚΟ, του Τύπου, των ομάδων της διασποράς και άλλων μη κρατικών φορέων στην αναδιαμόρφωση της σχέσης μεταξύ «Ανατολής» και «Δύσης» κατά την περίοδο του μεσοπολέμου, οργάνωσαν ένα εργαστήριο για τη Λωζάνη στο Παρίσι, για να προετοιμάσουν ένα συλλογικό βιβλίο δοκιμίων εκατονταετηρίδας που δημοσιεύθηκε από τη Βιβλιοθήκη Gingko τον Απρίλιο του 2023. Αυτή η ομάδα μελετητών έχει έκτοτε ενωθεί με άλλους – όλοι τους παρουσιάζονται στη σελίδα μελών αυτού του ιστότοπου. Πολλοί έχουν μοιραστεί τις ιδέες τους και έχουν συζητήσει τα τρέχοντα ερευνητικά τους έργα σε συνεισφορές στο blog TLP και στο podcast TLP, που δημοσιεύονται εβδομαδιαίως.

Το δεύτερο συνέδριό μας πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη τον Νοέμβριο του 2023 και ο τόμος που θα προκύψει θα εκδοθεί από την Gingko το 2024. Το τρίτο συνέδριό μας, που θα πραγματοποιηθεί στο Λονδίνο τον Νοέμβριο του 2024, θα σηματοδοτήσει την πεντηκοστή επέτειο των γεγονότων της Κύπρου του 1974. Υπάρχουν σχέδια να αφιερωθεί ένα παρόμοιο εργαστήριο το 2025 στον ιστορικό και κλασικιστή Arnold Toynbee, του οποίου το βιβλίο του 1922 The Western Question προσπάθησε να ανατρέψει αυτό που ήταν γνωστό ως «Ανατολικό Ζήτημα».

Οι διοργανωτές αναγνωρίζουν το καθήκον να μοιραστούν τις ιδέες τους με ένα ευρύ κοινό, καθώς και να συμμετάσχουν σε συν-δημιουργία με καλλιτέχνες, επιμελητές, δασκάλους και άλλους. Τον Νοέμβριο του 2022 κυκλοφορήσαμε το Ημερολόγιο της Λωζάνης στο Twitter, το οποίο παρείχε ένα καθημερινό βήμα ενημερωμένων ειδήσεων από τη Λωζάνη πριν από έναν αιώνα. Δημοσιευμένο στα ελληνικά, τουρκικά και αγγλικά, το ημερολόγιο χρησιμοποίησε εικόνες και αποσπάσματα από το αρχείο για να ζωντανέψει τον πλούτο των διαπραγματεύσεων. Ήμασταν υπερήφανοι που βοηθήσαμε το In Flanders Fields Museum και το Musée Historique Lausanne να επιμεληθούν εκθέσεις που σηματοδοτούν την εκατονταετηρίδα της Λωζάνης το 2023. Τον Απρίλιο του 2024 κυκλοφόρησε το Out of Shadows, ένα graphic novel εμπνευσμένο από το Guignol à Lausanne (1923), μια συλλογή γελοιογραφιών από τους Ούγγρους Εβραίους καλλιτέχνες Aloïs Derso και Emery Kelèn. Τώρα ετοιμάζουμε ένα παιδικό βιβλίο για την ανταλλαγή πληθυσμών της Λωζάνης.

Από το 2022 συνεργαζόμαστε επίσης με καθηγητές ιστορίας γυμνασίου στην Τουρκία και την Ελλάδα, σε συνεργασία με το Tarih Vakfi (Τουρκία) και τον Όμιλο για την Ιστορική Εκπαίδευση στην Ελλάδα, για να συν-δημιουργήσουμε διδακτικούς πόρους, επιτρέποντας στη γενιά που ενηλικιώνεται στην εκατονταετηρίδα να δημιουργήσει τις δικές της αφηγήσεις. Ελπίζουμε να τους ενθαρρύνουμε να προσεγγίσουν την ανταλλαγή πληθυσμών και άλλες πτυχές του διακανονισμού της Λωζάνης ως μέρος ενός κοινού τραύματος αυτοκρατορικής κατάρρευσης, αντί για ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος νικητών και ηττημένων. Μετά την επιτυχία του πρώτου μας εργαστηρίου εκπαιδευτικών, που πραγματοποιήθηκε στη Λωζάνη το 2023, πραγματοποιήθηκε ένα δεύτερο, μεγαλύτερο εργαστήριο τον Ιούνιο του 2024, καθώς και εργαστήρια στην Κωνσταντινούπολη και την Αθήνα, στα οποία εκπαιδευτικοί και μαθητές παρείχαν ανατροφοδότηση. Αυτή η ανατροφοδότηση θα μας επιτρέψει να βελτιώσουμε τα σχέδια μαθημάτων μας και στη συνέχεια να τα δημοσιεύσουμε δωρεάν, τόσο στα ελληνικά όσο και στα τουρκικά, συνοδευόμενα από μια συλλογή προσβάσιμων δοκιμίων.